ประวัติสาเหตุการสร้างพระนางพญา

พระนางพญาพิมพ์เข่าโค้งหน้า

พระนางพญาพิมพ์เข่าโค้งหน้า

หลังจากการสิ้นพระชนม์ของ สมเด็จพระสุริโยทัย พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้กษัตริษยืพม่าได้ล้อมกรุงศรอยุธยาเป็นเวลานานสองเดือนไม่สามารถบุกยึดตีดรุงศรีอยุธยาได้ ทั้งนี้เนื่องจากมีขุนพิเรนทรเทพ (พระมหาธรรมราชาที่ 3) เป็นแม่ทัพผู้นำทหาร ทหารเอกของขุนพิเรนทรฯ นั้นมีความหมายสามารถในการรบกล้าหาญชาญชัย ทหารทุกคนต้องมีพระเครื่องที่สำคัญเป็นกำลังใจในการออกรบทุกครั้ง พระเครื่องในสมัยนั้นที่นิยมได้แก่ พระชินราชใยเสมาเนื้อชิน นำมาแขวนคอโดยใช้เชือกหรือลวดถักเป็นตาข่าย และพระวัดจุฬามณี (สร้างในสมัยพญาลิไท) นิยมพันกับผ้าประเจียดมักที่แขน นอกจากนี้ยังมีพระเครื่องตระกูลลำพูน พระเครื่องตระกูลกำแพงเพชร และพระเครื่องตะกูลสุพรรณบุรี

ในการสร้างวัดและสร้างพระในสมัยพระมหาธรรมราชธิราช จะทำอย่างเปิดเผยไม่ได้ อีกประการหนึ่งศิลปะในการสร้างนั้นแตกต่างกับการสร้างพระเครื่องในสมัยพญาลิไท เพราะบ้านเมืองอยู่ในความสงบ ร่มเย็น พระครื่องจึงมีพุทธศิลป์ที่สวยงาม เช่น พระชินราชใบเสมา พระจุฬามณี

พระนางพญาพิมพ์เข่าตรง

พระนางพญาพิมพ์เข่าตรง

     พระนางพญาออกแบบด้วยไม้มงคลแกะสลัก เป็นต้นแบบศิลปะสมัยอยุธยาแบบ ง่ายๆ แต่แฝงความหมายอย่างลึกซึ้ง

ความหมายที่หนึ่ง สามเหลี่ยมนั้นเป็นสัญลักษณ์ของธาตุไฟ หมายถึง ความคงกระพันชาตรีเป็นหลัก

ความหมายที่สอง หมายถึงปัญญาหลักแหลม ชาญฉลาด

ความหมายที่สาม หมายถึงพระจะต้องมีฐานตั้งบูชาได้ หลังจากการติดตัวไปรบกลับมา ทั้งยังทรงพลังในอำนาจของพีรามิดอีกด้วย ทัศนคติความเชื่อนี้มีมาตั้งแต่การสร้างพระรอดยุคแรกในสมัยของพระนางจามเทวีอีกด้วย และเป็นที่สังเกตอีกประการหนึ่งคือ พระเครื่องที่าร้างโดยพระฤาษีนั้น ส่วนใหญ่จะตั้งบูชาได้เช่น

  1. พระรอดพิมพ์ใหญ่ บุคแรก
  2. พระซุ้มกอ
  3. พระผงสุพรรณ พิมพ์หน้าแก่
  4. พระนางพญา

ซึ้งพระเครื่องดังกล่าวนี้เป็นพระเบญจภาคี ที่มีเนื้อดินผสมว่านเกสร และพระธาตุเป็นหลัก

พระนางพญาพิมพ์อกนูนใหญ่

พระนางพญาพิมพ์อกนูนใหญ่

รูปพระนางพญา เนื้อพระแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม

  1. ชนิดเนื้อละเอียดปนหยาบ พระพิมพ์เนื้อชนิดนี้จะสวยงามในทางสุนทรียภาพสวยงาม หนึกหนุ่มกว่าพระชนิดอื่น บางคนนิยมเรียกว่า เนื้อกระดูก มีความแข็งแกร่งพอสัมผัสกับเหงื่อจะมีความสวยตามธรรมชาติ พระเนื้อนี้จะเป็นเนื้อที่นิยมมากกว่าเนื้อพระชนิดอื่น
  2. ชนิดเนื้อหยาบ เนื้อชนิดนี้เซียนโบราณนิยมแต่ไม่สวย เนื้อพระผุ ขาดความงามทางสุนทรียภาพ
  3. ชนิดเนื้อแก่แร่ เนื้อพระชนิดนี้เนื้อพระจะปรากฎมวลสารเม็ดใหญ่โผล่มาให้เห็นชัดเจน พอสันนิษฐานได้ว่าสร้างโดยสมเด็จพระวิสุทธิกษตริย์ (พระราชามารดาสมเด็จพระนเรศวรมหาราช) และสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เป็นพระดินเผาผสมว่านเกสรและแร่ พุทธลักษณะเป็นพระนั่งปางมารวิชัย ศิลปะสมัยอยุธยา ในทรางสามเหลี่ยม มีขนาดต่างๆ

พระนางพญา

มาดูพระพิมพ์นางพญาอกนูนใหญ่ เนื้อผิวหม้อใหม่ที่หายาก

พระพิมพ์นางพญาองค์นี้ เป็นเนื้อดินเผาที่ผ่านการเผาถูกไฟระดับหนึ่ง ดินที่ถูกไฟเผาแล้วไฟอ่อนผิวจะ แดงอ่อน ออกนวล ถูกไฟกลาง ๆ จะแดง แดงเข้ม หรือออกดำเมื่อถูกเผานาน องค์นี้เป็นพิมพ์อกนูนใหญ่ผิวออกแดงนวล ที่เราเรียกว่าเป็นผิวหม้อใหม่ พิมพ์คมชัดเจนทุกส่วน เม็ดแร่ละเอียด ผิวหนึกแน่น มองดูด้านหลังแล้วไม่ต้องลงกล้อง ดูง่าย ผู้สนใจจำพิมพ์และเนื้อหาให้ได้ เป็นพิมพ์หนึ่งของพิมพ์อกนูนใหญ่ที่หายากมาก ๆ พอมีโอกาสจึงนำมาให้ได้ศึกษากัน

พระพิมพ์นางพญา พิมพ์สังฆาฏิระดบแชมป์

พระพิมพ์นางพญาองค์นี้ถ้าดูเปรียบเทียบกับ พระพิมพ์นางพญาอกนูนเล็กองค์สวยแล้ว จะบอกว่าสวยสู้อกนูนเล็กไม่ได้ แต่ถ้าดึงภาพเข้ามาใกล้ ๆ แล้วจะเห็นว่า สวยคนละแบบ พิมพ์อกนูนเล็กถ้าเปรียบเป็นหญิงสาวแล้วจะบอกว่ามีเสน่ห์สวยซึ้งนุ่มนวลสบายตา แต่พิมพ์สังฆาฏินั้นเมื่อเข้ามาดูใกล้ จะบอกว่าแม่เจ้า สวยคมบาดตาจริง พิมพ์คมทุกสัดส่วน มองดูแข็งเพราะเป็นเนื้อดินแกร่งแต่แน่น ผิวยังไม่เปิด เม็ดแร่ตามสูตร ตำหนิพิมพ์ทรงชัด ความสมบูรณ์ กว่า 95 เปอร์เซ็น ด้านหลังโอ้โฮ ! อุ๊แม่เจ้างามจริง ๆ ทั้งเนื้อผิวแกร่งแต่แน่นและสวยเฉียบ เชิญท่านทั้งหลายทัศนา และติชมได้

พระพิมพ์นางพญาวัดนางพญา อกนูนเล็กนิยม

พระพิมพ์นางพญา พิมพ์อกนูนเล็กองค์นี้ถือว่าเป็นองค์ที่ยังสภาพความสมบูรณ์และสวยงามกว่า 90 เปอร์เซ็น และเป็นพิมพ์ที่นิยมเล่นมากที่สุด จากหลายแม่พิมพ์ เป็นเนื้อที่เรียกว่าเนื้อดินอิฐแดง ตามซอกแขนปรากฎราดำ คาบฟอสซิล(คาบแคนเซี่ยม)แสดงความเก่า มองเห็นเม็ดแร่ที่ละเอียดสวยงามครพร้อมดอกมะขามทำให้เกิดเสน่ห์ดูไม่รู้เบื่อ พิมพ์ทรงชัดเจน มีรอยเปิดที่ใต้เข่าขวามีเสน่ห์ไปอีกแบบหนึ่ง ด้านหลังยิ่งดูง่ายมาก ๆ ทั้งลายมือ ความหนึกแกร่งของผิวที่ไม่ผ่นการใช้ ถ้าเห็นพระลักษณะอย่างนี้รีบเก็บหาไว้ครับ

ลักษณะของเนื้อพระนางพญา(ต่อ)

เนื้อดำ  เป็นเนื้อที่ผสมพิเศษมีสีดำ คือดำสนิท เหมือนสีไม้ดำไม่ใช่ดำเพราะแก่ไฟ เนื้อจะมีความละเอียดมาก
เนื้อเขียว  เป็นเนื้อพิเศษอีกเช่นกัน เป็นเนื้อดิบไม่ได้เข้าไฟ  และไม่ใช่ดินดิบ  เป็นเนื้อที่บดจากหินเขียวผสมเข้ากับน้ำยา
 เนื้อเขียวแข็งแกร่งมากคล้ายคอนกรีต  เนื้อเขียวจะต้องมีคาบมันปูจับ (คาบมันปูก็คือคาบแคลเซียมผสมกับสนิมเหล็กในพื้นดิน)

ลักษณะของเนื้อพระนางพญา(ต่อ)

เนื้ออิฐ  เป็นเนื้อที่มีลักษณะหยาบกว่าเนื้อทั้งหลายที่กล่าวมาแล้ว  ที่จริงแล้วเนื้ออิฐก็คือเนื้อดิน  แต่มีลักษณะคล้ายอิฐเก่า ๆ มีความนุ่มพอสมควร

เนื้อเกรียม  เป็นเนื้อที่ถูกอบด้วยความร้อนตลอดเวลาที่อยู่ในกรุ ผิวจะเข้มเกรียมเป็นสีน้ำตาลใหม้ มีทั้ชนิดเนื้อว่าน  เนื้อดินนุ่ม  และเนื้อดินแกร่ง  ซึ่งอาจจะเรียมมากน้อยขึ้นอยู่กับการถูกไฟมากน้อย

ลักษณะของเนื้อพระนางพญา

ลักษณะของเนื้อพระนางพญามีหลายลักษณะ และก็คล้ายคลึงกัน  แต่พอจะแยกได้ดังนี้

เนื้อว่าน  เป็นลักษณะที่มีว่านผสมอยู่ค่อนข้างมาก  ทำให้มองดูอ่อน  นุ่มนวล  ผิวบางแห่งจะปรากฎรอยย่นหรือรอยพับ  ตามผิวขององค์พระมีลักษณะคล้ายเยื่อไม้  ผิวไม่ค่อยเสมอกัน มีทั้งสีอ่อนและสีแก่ พบเม็ดแร่น้อยมาก

เนื้อดินนุ่ม  เป็นเนื้อที่มีลักษณะดินผสมว่านเพียงเล็กน้อย  มีความหนึกนุ่ม  ผิวมัน  และพบเห็นแร่ละเอียดน้อย

เนื้อดินแกร่ง  เนื้อมีความละเอียดแต่มองดูไม่นุ่มนวล  พบเห็นเม็ดแร่ปรากฎแทรกตามผิวหรืออาจไม่มีก็ได้ ศึกษาง่ายเหมือพระดินเผาโดยทั่วไป

ลักษณะของดินกรุ

พระนางพญาองค์ที่มีดินอยู่ตามซอกต่าง ๆ  มีประโยชน์ในการพิจารณา  ลักษณะของดินกรุจะมีลักษณะแห้งผาก  สีซีดและจับอยู่แน่น  เมื่อสกิดหรือเอาสำลีชุบน้ำค่อย ๆ เช็ดออก   เนื้อพระที่ปรากฎนั้นซีด  และอ่อนกว่าผิวตรงที่ไม่มีดินจับ  ส่วนพระปลอมที่เอาไปฝังดินเพื่อให้มีคราบดินจับเนื้อกับผิวที่ล้างออกจะเหมือนกัน

ลักษณะของดินที่เรียกว่าเนื้อผ่าน

พระเนื้อดินเมื่อกดพิมพ์เป็นองค์พระเรียบร้อยแล้วจะถูกนำไปตากแดดจนแห้งแล้วนำไปเข้าเตาเผา องค์ที่ถูกเผาพอดีเนื้อจะเป็นสีแดง ๆ แต่ถ้าแก่ไฟมากจะเป็นสีดำ หรือเขียว ซึ่งก็พน้อยมาก แต่ถ้าแก่ไฟมากกว่านั้นพระจะแตกและเสียไป ส่วนที่เจอไฟพอดีบ้างหรือแก่ไฟบ้างเรียกว่าเข้าไฟไม่เสมอกัน  เนื้อพระจะกลายเป็นดำบ้างแดงบ้างอย่างนี้เรียกว่าเนื้อผ่าน ถือว่าเป็นพระที่หายากมากเช่นกัน

 

ลองพิจารณาดูคราบที่ติดองค์พระ

ลักษณะคราบที่ติดผิวพระ

คราบคือแคลเซี่ยมที่เกิดจากสนิมเหล็กภายในเนื้อดินและเข้ามาจับกับเนื้อพระ  จะมีลักษณะเป็นสี  ให้สังเกตคราปสีมันปูมีสีคล้ายสีของเนยเหลืองเจือแดงเล็กน้อย  จะมีสีเข้มสวยสำหรับพระที่ใช้แล้ว  แต่พระที่ยังไม่ได้ใช้คราปจะเป็นสีมันปูซีด ๆ หรือสีหม้อใหม่ซีด ๆ และถ้าเป็นคราบที่ไม่ไดใช้แล้วจะปกคลุมอยู่ทั่วทั้งองค์พระ

พระนางพญา